Daha önceki yazılarımda Birleşik Krallık’ta otomobil satın alma sürecinden bahsetmiştim. Bu yazımda da ehliyet alma sürecimden bahsetmek istiyorum. Öncelikle buraya geldikten sonra Türkiye’den aldığınız ehliyetinizi 1 sene boyunca sorunsuz bir şekilde kullanmaya devam edebiliyorsunuz. Sonrasında ise ehliyetiniz geçersiz oluyor ve Birleşik Krallık ehliyetine başvurmanız bekleniyor.
Daha önceden burada sınava girenler gözünüzü korkutmuş olabilir. Ben direksiyon sınavımı yalnız bir küçük hata ile geçmeyi başardım ve ilk denemede sınavımı başarıyla geçtim. Bu nedenle hiç endişelenmeyin burada sürece dair bilinmesi gereken tüm detayları sizinle paylaşacağım.
Öncelikle sistemi anlayalım. Birleşik Krallık’ta otomobil ehliyet alma süreci iki adımdan oluşuyor: Teori testi ve direksiyon testi. Aslında bu yönüyle Türkiye’deki sisteme benzerlik gösteriyor, diyebiliriz. Burada da yine Türkiye gibi otomatik veya manuel olmak üzere seçim yapıp ehliyetinizi alabilirsiniz. Ben manuel ehliyetine başvurdum ancak yine burada paylaşacaklarım herkesi kapsayacak bilgiler olacak o yüzden devam edelim.
Öncelikle test sürecine başlamadan önce Provisional License’a başvurmamız gerekiyor. Bu ehliyet ile yanınızda 3 yıllık tam UK ehliyeti olan biriyle 2 yıla kadar araç kullanabilirsiniz. Burada size eğer varsa arkadaşınız veya yakınınız ile pratik yapma şansı size yasal olarak verilmiş oluyor. Ancak zaten Türkiye’den ehliyetiniz varsa ve bir senenizi doldurmadıysanız sigortanız olduğu sürece bu ehliyetinizle tek başınıza da yasal olarak araç kullanabilirsiniz. Siz bu Provisional License ile pratik yaparsınız veya yapmazsınız bu ehliyete başvurup sınavlar öncesi ehliyetinizin size ulaşması gerekiyor. Yoksa zaten sınavlarınız için randevu bile alamıyorsunuz.
Bu ehliyete başvurmak için tek şart en az 185 gün UK’de ikamet etmiş olmak. Yani en az 6 ay önce çalışma veya öğrenci vizeniz ile burada ikamet ediyor olmanız gerekiyor. Bu süreç içinde yurt dışına çıkmış olmanız önemli değil. Hesaplama ülkeye ilk girdiğiniz günden itibaren başlamış oluyor. Eğer 185 gündür ülkede değilseniz başvurunuz reddedilecektir. O yüzden boşuna kağıt işleri ile uğraşmayın ve sadece gününüzü doldurduktan sonra başvurunuzu yapın.
Provisional ehliyetimizi aldıkran sonra teori testimiz için randevu alıyoruz. Teori testi iki ana bölümden oluşuyor: Çoktan seçmeli sorular ve Hazard Perception Test (Tehlike algılama testi). Çoktan seçmeli kısım 50 soru içeriyor ve toplamda 57 dakikamız oluyor. Sınavı geçmemiz için de en az 43 soruyu doğru şekilde cevaplamamız gerekiyor.
Hazard Perception Test kısmında ise bize otomobilin ön camından çekilmiş 14 interaktif video gösteriliyor. Bu videolarda tehlikeli bir durum olabileceğinde (yan yoldan hızlı bir araç gelmesi veya köpeğin yola aniden atlaması gibi) mouse’a tıklamamız gerekiyor. Burada çok fazla tıklama yaparsak puan alma hakkımız kaybediyoruz. Videoların 13 tanesi sadece bir tane tehlikeli bir durum içerirken biri ise iki tane tehlikeli bir durum içeriyor. Bu tehlikeleri gördükten sonra 5 saniye süremiz oluyor gibi düşünebilirsiniz. Görür görmez mouse’a tıklayabilirseniz 5 puan alıyorsunuz eğer biraz daha gecikirseniz 4, 3, 2, 1 gibi puanlar alabilirsiniz. Eğer tamamen görmezseniz hiç puan alamıyorsunuz. Bu testte toplamda 75 puan kazanabilirsiniz. Geçme notunuz ise 44 puan.
Teori testine girdiğinizde bu iki kısmı aynı anda yapıyorsunuz ve testin sonunda sonucunuz size hemen veriliyor. Teste çalışmak için Official DVSA Theory Test ugulamasını kullanmanızı tavsiye ediyorum. Ücretli bir uygulama ama uygulama teste dair bilmeniz gereken her şeyi içeriyor. Bu nedenle başka bir app önerim olmayacak. App içerisinde çoktan seçmeli kısım için soruların konu konu sorulduğu bir kısım varken aynı zamanda mock test de yapabilirsiniz. Benim önerim sınavdan önce, app’teki tüm soruları en az bir kez çözmeniz. Soruları konu tarafından çözerken tüm konuları seçip çözmediğim soruları göster ya da yanlış yaptığım sorularu göster gibi seçenekler var. Önce tüm soruları çözüp sonra yanlış sorularınızı yeniden çözdükten sonra mock up testlerinizi çözüp tam puan almaya başladığınızda sınavın çoktan seçmeli kısmı için hazırsınız.
Bahsettiğim app Hazard Perception Test için de videolar ve pratikler içeriyor. Bunların hepsini de en az bir kez yapın. App size zaten nasıl bu video testleri geçebileceğinizi ve sizden beklentiyi net bir şekilde anlatıyor. Dürüst olayım bu videolardaki hataları bazen çok erkenden görüp ekrana dokunacaksınız ama bazen çok erken dokunduğunuz için de puan alamayacaksınız. O nedenle hatayı gördükten sonra bir kaç saniye içinde yeniden ekrana dokunun ki puan aldığıınızdan emin olun. Ekrana dokunmanın bir sınırından pek bahsedilmiyor ancak arka arkaya çok dokunursanız puan alamıyorsunuz. App’te pratik yaparken telefon ekranına dokunarak tepki verirken sınavda ise mouse’un tuşlarına basacaksınız. Yani çok büyük bir fark yok. Sadece hazır olmanız için paylaşıyorum.
Bence az çok trafikten anlayan biri sınava bir hafta kala günde bir kaç saat çalışsa teori sınavını rahatlıkla geçer. Geçilmeyecek bir sınav değil ancak hiç çalışmazsanız kalma ihtimaliniz epey yüksek. DVSA geçme oranı olarak ortalama %50 veriyor. Bu nedenle vaktinizi riske atmayın. Tek seferde çalışıp sınavınızı geçmeye çalışın. Yukarıda anlattığım şekilde hazırlanırsanız geçme ihtimaliniz oldukça yükselecektir.
Direksiyon Sınavı
Direksiyon sınavını anlatmaya randevu alma sürecinden başlamak istiyorum. Eğer ehliyetinizi bir an önce almak istiyorsanız. Teori testini geçtikten sonra yapmanız gereken ilk iş direksiyon sınavınızın randevusunu almak. Her pazartesi günü sabah 6:00’da altı ay sonrasının randevuları açılıyor. Eğer şanslıysanız gün içinde birçok kez sayfayı yenileyip randevusunu iptal edenlerin slotlarını da tutabilirsiniz.
Daha hızlı bir şekilde sınav tarihinizi tutabilmeniz için lokasyon konusunda esnek olmanızı tavsiye ediyorum. Sadece hemen yakınınızdaki sınav merkezindeki uygun saatlere bakmak yerine alanınız genişletip biraz daha uzaktaki merkezlerin de uygunluklarını mutlaka kontrol edin.
Sınav saatimizi rezerve ettikten sonra ikinci bir iş kendimize bir eğitmen ayarlamak olacak. Eğer tecrübeli bir sürücü iseniz 10 saat kadar ders almanız yeterli olacaktır. Ben seviye gözetmeksizin herkesin en az 10 saat ders almasını tavsiye ediyorum. Bu sayede sınavınızı stressiz bir şekilde geçirebilirsiniz. Eğer hiç tecrübeniz yoksa bu süre 40-50 saatlere kadar çıkabilir. Eğitmen bulurken de eğitmeni sınav bölgenize yakın bir yerden seçmekte fayda var. Bu sayede sınav alanına çok yakın bölgelerde test sürüşü yapabilir. Sınav güzergahı ile ilgili taktikleri eğitmeninizden alabilirsiniz. Özellikle Londra gibi yoğun bir şehirde sınav alanında pratik yapmanız işinizi çok kolaylaştıracak ve sizi sınav gününe en iyi şekilde hazırlanmanızı sağlayacak.
Hadi şimdi size benim sınav günüm nasıl geçti ondan bahsedeyim.
Sınavdan yaklaşık bir saat önce eğitmenim ile buluşuyorum. Birlikte test merkezine doğru gitmek için yola çıkıyoruz. Bu sayede aracı kullanmaya ısınmış oluyorum. Test merkezine vardığımızda daha yarım saat süremiz olduğu için hemen otoparka girmek yerine etrafta birkaç tur birlikte atıyoruz. Bu tur sırasında manevralardan birkaç tanesini yeniden yapmamı istiyor. Manevraları(Paralel park, L park vb.) da güzel bir şekilde tamamladıktan sonra test merkezinin otoparkına geçiyoruz. Aracı park ettikten sonra eğitmen araç içerisindeki gereksiz şeyleri bagaja koyarak ufak bir temizlik yapıyor. Sınav görevlisini dağınık bir araçla karşılayıp sinirlendirmek istemiyoruz.
Koltuğu ve aynayı kendime göre ayarlayarak aracı sınava hazır hale getiriyorum. Burada Türkiye’deki gibi aynaların veya koltuğunu ayarını yaptığınızı sınav görevlisine göstermenize gerek yok. Bu nedenle aracı en hazır şekilde bırakmak en mantıklısı.
Daha sonra eğitmen ile birlikte test merkezinin bekleme merkezine geçiyoruz. Burada 5 dakika beklemenin ardından sınava 5 dakika kala sınav görevlisi ismimi okuyor ve tanışıyoruz. Bu dakikalarda heyecan birazcık yükseliyor. Provisional License’ımı istiyor ve aldıktan sonra birkaç bilgi doldurup iPad üzerinden birkaç belgeyi imzalamamı istiyor. Bu işlemleri de tamamladıktan sonra Provisional license’ımı bana iade ediyor ve dışarıya doğru yürümeye başlıyor. Dışarı çıkar çıkmaz en az 20 metre uzaklıktaki bir arabanın plakasını okumamı istiyor. Görme testi her sınavın başında yapılması gereken bir adım. Bu kısım ile birlikte sınavım başlamış oluyor.
Görme testinin ardından görevli aracın içine geçip motoru çalıştırmadan beklememi istiyor. Aracın içine geçiyorum ve görevlinin gelmesini bekliyorum. Aracın içine geldikten sonra DVSA web sitesinde yer alan “Tell me” sorularından birini sorarak aracın ön ve arka farlarının çalıştığından nasıl emin olabileceğimi söylememi istiyor. Bunun için kısa farlarımı yakacağımı ve araçtan inip aracın etrafında yürüyüp çalıştıklarından emin olabileceğimi söylüyorum. Bu cevap yeterli oluyor. Eğer doğru cevabı veremeseydim bu küçük hatalarımın arasına eklenmiş olacaktı. Küçük hatalardan 15 defa yapma hakkımız var. Ciddi hatalardan ise hiç yapmamız bekleniyor. Dolayısıyla ilk ciddi hata ile sınavımızı geçme şansımız sonlanıyor. Neyseki doğru cevabı verip bu defteri kapatıyoruz. Doğru cevabı verdikten sonra sınav görevlisi kendi navigasyon cihazını hızlı bir şekilde kuruyor ve sınava dair birkaç bilgilendirici şey benimle paylaşıyor. Sınav esnasında durup acil fren yapmamı isteyebileceğini, eğer bunu isterse istemeden önce beni uyaracağını söylüyor. Kısa briefing seansımızdan sonra motoru çalıştırıp yola çıkmamı istiyor. Burada yine küçük bir heyecan artışı yaşıyorum.
Motoru çalıştırıp dikkatli bir şekilde aracı hareket ettiriyorum. Sınav sırasında yoldaki hız limitlerine dikkat etmek, yayalara, özellikle yaya geçitlerinde ekstra dikkat etmek oldukça önemli. Sınavın ilk dakikaları daha stresli olurken zaman geçtikçe arabaya ve yola hızlıca adapte oluyorum.
Sınav sırasında navigasyonu mümkün oldukça takip etmeniz sizden bekleniyor fakat bir nedenden ötürü yolu kaçırdıysanız veya sağa dönmeniz gerekirken sağ şeritte olmanız bekleniyorsa ve size sol şeritte kaldıysanız bunları düzeltmeye çalışmadan yola devam etmek önemli. Sınav sırasında görevlinin kontrol ettiği en önemli konu sizin güvenli bir şekilde araç kullanıp kullanmadığınız. Her insan araç kullanırken yolu kaçırabilir. Bu gibi şeyler alternatif rota ile giderilebilecek basit problemler. Sınav sırasında yaptığınız navigasyon hatasını bir başkasının güvenliğini riske atarak düzeltmeye asla çalışmayın. Yolunuza devam edin navigasyonun yeni rotasını izleyin.
Sınav sırasında yaptığım ve faydalı bulduğum bir konu da düşüncelerimi konuşarak görevliye de aktarmak. Örneğin dar bir yolda ileriden araç geliyorsa, ileriden araç geldiğini görüyorum ve ona yol vermek için biraz daha sol yanaşacağım veya manevralar sırasında gördüğün yaya, evcil hayvan vb, güvenlik konusunda dikkat etmen gereken konular olduğunda yaya geldiğini görüyorum bu nedenle onun geçmesini bekleyeceğim, şeklinde sürekli olarak görevliye yaptığınız aksiyon hakkında bilgi verin. Unutmayın yanınızdaki görevli size kısa süreliğine de olsa canını emanet etmiş bir insan. Bu gibi konuşmalar sayesinde ne düşündüğünüzü ona aktarırsanız tehlikelerin farkında olduğunuzu sınav görevlisine göstermiş olursunuz.
15-20 dakika navigasyona bakarak sürüş yaparken arada sınav görevlisi güvenli olduğunda aracı sola çekmemi istiyor. Bu en az 4-5 kez farklı zamanlarda tekrarlanıyor. Burada kontrollü bir şekilde aracı kenara çekip devam etmeden önce de etrafı iyi bir şekilde gözlemleyip yola devam etmeniz yeterli oluyor.
Sınav süresi boyunca sürekli olarak aynaları kontrol ediyor ve kör noktaların bilincinde hareket ediyorum.
Hız limitlerini sık sık özellikle de yeni bir yola girdiğimde takip ediyorum. Her yola girdiğimde yeni hız limiti varsa hızımı buna göre ayarlıyorum. Hız limiti 20 ise 17-20 arasında 30 ise 27-30 arasında sürmeye devam ediyorum.
Testin bir bölümünde görevli en az bir an fazla bir olacak şekilde 5 manevradan birini seçerek uygulamamı istiyor. Benim şansıma paralel park çıkıyor. Paralel parkı yaparken aynaları ve kör noktalarımı sık sık kontrol ederek parkımı yavaşça yapmaya başlıyorum. Parkım sırasında kaldırımdan bir yaya geçiyor. Onu görünce aracı durduruyorum. Onun tamamen geçip uzaklaşmasını bekledikten sonra aracımın parkını tamamlıyorum. Bu sayede sınav süresince yapacağım manevrayı tamamlamış oluyorum.
Bu manevra sonrası acil durum freni yapmam isteniyor. Yola çıkar çıkmaz az bir süre ilerledikten sonra gelen uyarı ile birlikte acil durum freni de yapıyorum. Acil durum freninde sizden beklenti ‘Dur’ komutu geldiğinde hiç bir şeye bakmadan sadece frene sonuna kadar basmanız. Bazen insanlar aynaya bakarak zaman kaybediyorlar ama bu komut gerçekten acil bir durumda ve yalnızca frene basmanızın öncelik olduğu bir durumda nasıl reaksiyon verdiğinizi ölçüyor. Bu nedenle sadece frene sonuna kadar basın. Durduktan sonra da tüm aynaları ve kör noktalarınızı kontrol edip yolunuza devam edin.
Acil durum freni sonrası yolda devam ederken “Show me” sorularına sıra geliyor. Yine bu soruların hepsini cevapları ile birlikte DVSA web sitesinde bulabilirsiniz. “Show me” kısmında benden kornaya basmam isteniyor. Çok kısa bir şekilde kornaya basıp yoluma devam ediyorum. Bununla birlikte testin geri kalanında aracı kullanmaktan başka yapacak bir şey kalmıyor.
40-45 dakika gibi bir sürenin ardından nihayet test merkezine geri dönüyoruz. Aracı güvenli bir şekilde otoparka park ediyorum.
Görevli genel olarak çok iyi araç kullandığımı yalnızca kavşaklara girerken etrafıma birazcık fazla baktığımı bu kadar gerek olmadığını söylüyor ve sınavı geçtiğimi söylüyor. Hemen ardından Provisional license’ımı istiyor. Derken eğitmenim geliyor ve beni tebrik ediyor. Sınavı geçişimi kısaca kutluyoruz. Sınavı tek küçük hata ile oldukça iyi bir şekilde geçmiş oluyorum.
Pazartesi sınavı geçtikten sonra da Cumartesi günü ehliyetim adresime gönderiliyor. Benim hiç bir şey yapmama gerek kalmıyor.
Sizde yukarıda bahsettiklerimi uygularsanız eminim tek seferde sınavınızı geçeceksiniz. Sorular olursa yazımın altına bekliyorum. Bir sonraki yazımda görüşmek üzere…
Yardımcı linkler:
Burhan Özyılmaz 
Yorum bırakın