Evet İngiltere’ye geldiniz. Oturum kartınızı aldınız. İlk yapacağınız işlerden biri banka hesabı açmak olmalı. Benim kişisel tavsiyem Revolut veya monzo gibi yeni nesil bankacılık uygulamalarından en az birinden hesap açmak. Bunun yanında ise bir tane de muhakkak büyük bankalardan birinden hesap açmalısınız.

Ben geldiğimde BRP kartları fiziksel olarak teslim alınması gerekiyordu ve bu kartı teslim almadan büyük bankalardan hesap açmanız pek mümkün değildi. Özellikle de şirketiniz sizden hızlı bir şekilde banka hesap bilgilerinizi paylaşmanızı istiyorsa Revolut, Monzo gibi çözümler işinizi epey kolaylaştıracaktır. Bu çözümlerin burada çok da modern olmayan bankacılık sistemi içerisinde oldukça hızlı ve güvenilir alternatifler olduğunu söyleyebilirim. Revolut’tan hesap açmak isterseniz, buradaki linkten hesap açarak bana destek olabilirsin.

Banka Hesabı Açmak

Hesap açarken pek çok banka bulunduğunuz adresi teyit etmek isteyecektir. Bu nedenle de hesap açma işlemini yaparken ilgili adresinizde en azından bir hafta kalabiliyor olmanız önemli. Genelde adımlar şu şekilde oluyor:

Öncelikle hesap açmak istediğimiz bankanın mobil uygulamasını indiriyoruz. Mobil uygulamada adımları takip ederken bankaya vereceğimiz adreste fiziksel olarak olmamız gerekiyor. Banka öncelikle GPS üzerinden adresten olup olmadığınızı teyit ediyor. Dolayısıyla başka bir yerdeyken bu işlemi yapmamanızı tavsiye ediyorum. Muhtemelen yarım kalacaktır. Adresi ve diğer bilgileri paylaştıktan sonra banka sizin adresinize içinde bir şifre olan bir posta göndereceğini söylüyor ve mobil uygulamadaki işlemimiz şimdilik sonlanıyor. Bu posta size ulaştıktan sonra mobil uygulamaya geri dönüp bu şifreyi giriyoruz. Bu sayede banka gerçekten o adreste yaşadığınız teyit ediyor. Sonrasında hesap açma işleminiz tamamlanıyor ve banka adresinize debit kartınızı gönderiyor. Hesabınız açılsa bile bazı işlemleri hala yapamıyor olabilirsiniz. Para gönderme işlemi bunlardan biri olabilir. Bu nedenle acil ödeme yapmanız gereken bir durum varsa hesabınıza para transfer etmeden önce geçici kısıtlamaları gözden geçirin veya Revolut, Monza gibi alternatiflere başvurun.

Buraya geldiğimde Türkiye’ye veya Dubai’ye göre gözlemlediğim önemli değişimler arasında bankacılık sisteminin oldukça regüle olması, diyebilirim. Dubai’de çalıştığım dönemde hesap açma işlemini çok hızlı bir şekilde daha oturum kartım bile gelmeden halledebilmiş, şirketten aldığım basit bir yazı ile aynı anda oldukça iyi bir limiti olan kredi kartına başvurabilmiştim. Burada ise banka hesabı açmak için bile birkaç adımdan geçmeniz gerekeceğini unutmayın. Tabii bunu beklentilerinizi daha iyi yönetebilmeniz için paylaşıyorum. Yoksa uzun vadede çok da sizi üzecek bir durum olacağını düşünmüyorum.

Peki bankacılığın regüle olması hayatımızı nasıl etkileyebilir? Mesela Türkiye’den gelirken yanınızda nakit para getirdiniz. Bu parayı da hesabınıza yatırmak istiyorsunuz. Size çok sıradan gelebilecek bu işlem için yıllık limitiniz olduğunu söyleyebilirim. Yani banka hesabınıza ortalama GBP20,000 üzerinde para yatırmak isterseniz, bankanız sizden bu paranın kaynağını paylaşmanızı isteyebilir. Bu limit bankadan bankaya değişkenlik gösteriyor. Burada amaç kara para aklama gibi yasal olmayan faaliyetlerin önüne geçebilmek. Siz de planlamanızı buna göre yapabilirsiniz. Detaylar için bankanızın websitesini kontrol etmenizi tavsiye ederim. Bu nedenle buraya gelirken yanınıza çok yüksek miktarda nakit getirmenizi tavsiye etmiyorum. Bunun yerine uygun bir şekilde para transferi yapan uygulamalar ile Türkiye’den veya bir başka ülkeden para transferi yapmanız daha mantıklı olabilir. Bu konu özellikle ev, araba gibi kredi çekmeniz gerekebilecek konularda süreci uzatabilir. Banka sizden bu paranın kaynağını göstermenizi talep edebilir. Eğer nakit getirmekten başka çareniz yoksa paranızın kaynağını gösteren belgeleri (maaş bordrosu, tasarruf hesap dökümleri, altın bozdurma fişleri vs.) de mutlaka online ortamda tutun ki kredi çekmeniz gerekirse işlemlerinizi hızlı bir şekilde halledin.

Kredi Skoru

Kredi demişken değinmemiz gereken önemli bir konu: kredi skoru. Yeni bir ülkeye taşındınız. Bu ülkeden hiç bir geçmişiniz yok. Daha önceden hiç burada fatura ödemediniz. Herhangi bir banka ile çalışmadınız. Her ne kadar kredi skoru konusu Türkiye’de de kredili işlem yapmak isteyenler için geçerli bir konu olsa da ödemelerinizi en azından bir süredir düzenli bir şekilde yapıyorsanız, çok büyük kredili işleminiz olmadıysa veya ev sahibiniz sizden bunu istemediyse, bu skoru kontrol etmeye ihtiyacınız bile olmayacaktır.

Birleşik Krallık’ta kredi skoru, bireylerin finansal geçmişlerini değerlendirmek için kullanılan önemli bir ölçüttür. Bankalar, finans kuruluşları, hatta bazı kiralık mülk sahipleri, sizin finansal güvenilirliğinizi ve borç ödeme alışkanlıklarınızı anlamak için kredi skorunuzu kontrol eder. Bu skor, kredi kartı başvurularınızdan, ev kredisi almanıza, telefon kontratı yapmaktan araba kiralamaya kadar birçok alanda karşımıza çıkabilir.

Yüksek bir kredi skoru, genellikle daha düşük faiz oranları ve daha iyi finansal fırsatlar elde etmenizi sağlar. Örneğin, mortgage almak istiyorsanız iyi bir kredi skoru, bankaların veya finans kuruluşlarının size daha yüksek kredi limiti ve daha uygun şartlar sunmasını sağlar. Öte yandan düşük bir kredi skoru, başvurularınızın reddedilmesine veya yüksek faizlerle karşılaşmanıza yol açabilir. Peki her şeyden önce kredi skorumuzu nasıl kontrol edebiliriz? İngiltere’de kredi skoru hesaplayan 3 büyük kuruluş bulunuyor. Bunlar Experian, Equifax, TransUnion. Ancak bu kuruluşlardan kredi skorunuzu öğrenmek için Birleşik Krallık’ta en az altı ay gibi bir süre geçirmeniz gerekiyor. Ayrıca bu kuruluşlardan rapor talep etmek için rapor başına veya aylık ücretler ödemeniz gerekebilir. Ben bunlar yerine CreditKarma ismindeki daha yalın bir alternatifi kullanmanızı öneriyorum. Buradan ücretsiz bir şekilde kredi skorunuzu görüntüleyebilirsiniz. İngiltere’de kredi skorunuz haftalık olarak güncellenecektir. İlk geldiğinizde düşük bir puana sahip olacaksınız. Sonra zamanla bu skorunuz yükselecektir. Peki bu skor yükseldiğinden emin olmak için neler yapmalısınız?

• Düzenli Fatura Ödemeleri: Elektrik, su, internet gibi faturaları zamanında ödemeniz kredi skorunuzu olumlu etkiler. Adınızı faturalarda göstermek ve ödemelerinizi aksatmamak, finansal güvenilirliğinizi artırır. Bu faturaları zamanında ödemezseniz de kredi skorunuz üzerinde olumsuz etkisi oldukça yüksektir. Unutmayın kredi skorunuz tüm geçmişinizin bir özeti. Bankalar bununla yetinmeyip ödeme güvenilirliğinizi de kontrol edecektir. Geçmişte yaptığınız bir gecikmeli ödeme kredi almanız konusunda size zorluk çıkarabilir.
• Kredi kartına başvurun: Bu konuda “credit builder” kartlar yol arkadaşınız olacak. Gelir gelmez AMEX vb. yüksek limitli Reward kartlarına başvurmanız ret alma ihtimalinizi artırır. Bu da kredi skorunuzu olumsuz etkiler. Bunun yerine credit builder kategorisindeki daha düşük limitli kartları değerlendirin.
  Bu kartla küçük alışverişler yapıp her ay borcunuzu tam ve zamanında ödemeniz, kredi geçmişi oluşturmanıza yardımcı olur. Hesap kesim tarihi geldiğinde borcunuzun toplam limitinizin %1 ila %40’ı arasında olmasına dikkat edin. Yani GBP1,000 kredi limitiniz varsa GBP400 üzerinde harcama yapmayın. Bu sayede bankanın size verdiği limiti güvenli alanda kullanarak düzenli ödemeleriniz sayesinde bankanızın veye kredi kuruluşunun güvenini kazanacaksınız. Ancak yine de bu kartı harcama yapmadan bir kenarda bırakmayın. Bu durum kredi limitiniz tanımlandıktan sonra artan kredi skorunuzda ufak da olsa bir düşmeye neden olacaktır. Bu nedenle kredi kartınızı dengeli bir şekilde kullanmak dikkat edilmesi gereken bir konu olacak.
  Kredi kartı başvurusu için benim tavsiyem yine de birkaç ay beklemeniz ve maaşınızın düzenli olarak yattığını bankanıza göstermeniz. Sonrasında Credit Builder olarak geçen kartlardan birine başvurabilirsiniz. Yeni çıkan ve büyümeye çalışan kredi kartlarını değerlendirmeniz burada işinizi kolaylaştırabilir. Yonder ve Aqua gibi alternatiflere göz atabilirsiniz. Bu kartlar müşterilerinin sayısını hızlı bir şekilde artırmayı hedeflediği için düşük limitli de olsa kabul alma ihtimalinizin yüksek olduğu kartlar. Bu kartların sunacağı avantajlar piyasadaki diğer kartlar kadar iyi olmayabilir. Amacınız kredi skorunuzu yükseltmek olduğu sürece işinizi görecektir. Yine bu kartlara başvurmadan finansal olarak en doğru kararı vermek için kendi araştırmanızı baştan sona yaptığınıza emin olun. Daha farklı alternatifler isterseniz burayı da ziyaret edebilirsiniz.
• SIM Kartınızı Faturalı Ödeme Modelinde Kullanın: SIM kartı alırken ‘pay as you go’ gibi kullandıkça öde modeller yerine faturalı taahhütlü bir ödeme modeli tercih edin. Burada ödemelerinizi bir sene boyunca düzenli bir şekilde yaparsanız kredi skorunuza olumlu etkisini göreceksiniz. Pay as you go modellerinin ise skorunuza hiç bir etkisi olmayacaktır.
• Direkt Borç Ödeme (Direct Debit) Kurun: Bu Türkiye’de ödeme talimatı vermek ile aynı işlem aslında. Bazı düzenli ödemelerinizi direct debit ile yaparak aksilikleri önleyebilir ve güvenilirliğinizi artırabilirsiniz. Unutmayın herhangi bir kurumu yapmayı unuttuğunuz ödeme, karşınıza negatif kredi skoru olarak çıkabilir.

Kredi skoru artırmak için alternatif bir çözüm: Loqbox: Yukarıdaki çözümlere ek olarak ise çok yakın zamanda tanıştığım bir uygulamayı da paylaşmak istiyorum. Loqbox İngiltere’de kredi skorunu yükseltmek isteyenelere para biriktirerek kredi skorunu yükseltme fırsatı sunuyor. Sistem şöyle çalışıyor: Loqbox’ta hesap açıyorsunuz ve ne kadar birikim yapacağınız belirtiyorsunuz (Minimum GBP20 seçebilirsiniz). Eğer aylık GBP20 seçtiyseniz. Loqbox size GBP240 kredi vermiş gibi 12 ay ödemeli bir kredi işlemi açıyor. Siz her ay ödeme GBP20 ödeme yapmaya devam ediyorsunuz. 12 ayın sonunda paranızı GBP240 olarak ücretsiz bir şekilde çekebiliyorsunuz. Loqbox siz her ay düzenli ödeme/birikim yaptıkça kredi skorunuzu takip eden kurumlara bu kişi borcunu ödedi, diye bildirimde bulunuyor. Bu da sizin kredi skorunuzu yükseltmenizi sağlıyor.
Eğer siz de kredi skorunuzu geliştirmek istiyor ve bana ücretsiz bir şekilde destek olmak isterseniz buradaki linkten üye olabilirsiniz.

Tüm bunları yaptıktan sonra kredi sokurunuzu yavaş yavaş arttığını göreceksiniz. Hiç acele etmeyin. Kredi skorunun artması zamana bırakılması gereken bir süreç. Siz sadece düzenli ödemelerinizi yapın. Gerisini zaman çözecektir. Özellikle bir senenin sonunda açık olan hesaplarınız, faturalarınız ve düzenli ödemeleriniz sayesinde skorunuzda önemli bir artış kendiliğinde gelecektir.

İngiltere Expat Rehberi’nin önceki yazılarına buradan göz atabilirsiniz.